Nie trzeba mieć gotowego planu na całe życie
Początek kariery nie zawsze wygląda jak pięknie rozrysowany plan. Czasami wygląda raczej tak: "Skończyłem studia. I co teraz?"
Nie każdy w wieku 20 czy 25 lat wie, czy chce pracować w marketingu, HR, administracji, edukacji, kulturze, organizacji wydarzeń czy może w zupełnie innej branży. I nie musi wiedzieć.
Można studiować jeden kierunek i odkryć, że interesuje nas coś zupełnie innego. Można mieć wymarzoną pracę w głowie, a po pierwszym kontakcie z nią stwierdzić: "To jednak nie dla mnie".
Wolontariat daje możliwość sprawdzania różnych możliwości bez podejmowania decyzji na zawsze.
Można spróbować swoich sił przy organizacji wydarzenia, pomóc przy projekcie, prowadzić media społecznościowe, przygotowywać materiały, pracować z ludźmi czy koordynować zadania. Dopiero działanie pozwala przekonać się, co rzeczywiście nam odpowiada.
Ktoś może zacząć od pomocy przy wydarzeniach i odkryć, że świetnie odnajduje się w organizowaniu pracy całego zespołu. Ktoś inny zajmie się mediami społecznościowymi i zorientuje się, że tworzenie treści sprawia mu więcej satysfakcji, niż początkowo zakładał. Jeszcze ktoś spróbuje zadań administracyjnych i po kilku miesiącach stwierdzi: "To jednak nie dla mnie".
I to również jest cenna informacja.
Bo rozwój zawodowy nie polega wyłącznie na odkrywaniu tego, co chcemy robić. Czasami równie ważne jest odkrycie tego, czego robić nie chcemy.
Tego nie da się nauczyć wyłącznie z podręcznika
Dyplom mówi, co ukończyliśmy. Nie zawsze pokazuje jednak, jak działamy.
- Czy potrafimy współpracować?
- Czy dotrzymujemy terminów?
- Czy umiemy poprosić o pomoc?
- Czy potrafimy przyjąć informację zwrotną?
- Czy umiemy rozwiązać problem, kiedy nie dostaniemy gotowej instrukcji?
- Czy potrafimy rozmawiać z różnymi ludźmi?
- Czy bierzemy odpowiedzialność za swoje zadania?
To właśnie takie kompetencje rozwijają się przede wszystkim poprzez praktykę.
Wyobraźmy sobie osobę, która kończy studia. Ma dyplom, kilka zaliczonych praktyk i… właściwie niewiele wie o tym, jak wygląda praca w zespole. Nie wie jeszcze, czy dobrze odnajdzie się w organizowaniu wydarzeń, czy potrafi rozmawiać z osobami, których wcześniej nie znała, ani jak zachowa się wtedy, gdy coś pójdzie niezgodnie z planem.
Tego nie zawsze można nauczyć się z książki.
Wolontariat daje możliwość uczenia się przez działanie. Młody człowiek dostaje konkretne zadanie, współpracuje z innymi, mierzy się z trudnościami, popełnia błędy, wyciąga z nich wnioski i następnym razem może zrobić coś lepiej.
Oczywiście wolontariat nie jest zamiennikiem zatrudnienia. Może jednak być miejscem, w którym człowiek przygotowuje się do wejścia na rynek pracy i poznaje własne możliwości w praktyce.
Małe doświadczenia budują poczucie sprawczości
Jest jeszcze jedna rzecz, której nie da się łatwo wpisać w CV - wiara we własne możliwości.
Pierwsze samodzielnie zorganizowane wydarzenie. Pierwsza prezentacja. Pierwsza rozmowa z uczestnikiem projektu. Pierwsze zadanie wykonane bez ciągłego pytania: "Czy robię to dobrze?".
Każde takie doświadczenie może budować poczucie sprawczości.
Młody człowiek przechodzi od: "Potrafię coś zrobić", przez: "Potrafię nauczyć się czegoś nowego", aż do: "Mogę wziąć odpowiedzialność za coś ważnego".
To bardzo ważny kapitał na początku kariery. Szczególnie wtedy, gdy pierwsze kroki na rynku pracy wiążą się z niepewnością i pytaniem, czy rzeczywiście jesteśmy wystarczająco dobrzy.
Ludzie, których spotykamy po drodze
Wolontariat to jednak nie tylko zadania i zdobywanie kompetencji. To także ludzie.
Koordynatorzy, inni wolontariusze, pracownicy organizacji, uczestnicy projektów, osoby z różnych środowisk, a w przypadku projektów międzynarodowych - również ludzie z innych krajów.
Wspólna praca pozwala poznawać osoby, których prawdopodobnie nie spotkalibyśmy na swojej codziennej drodze. A wraz z nimi pojawiają się nowe rozmowy, pomysły, doświadczenia i perspektywy.
Nie chodzi tutaj o podejście: "Poznam kogoś, kto załatwi mi pracę". Nie chodzi też o budowanie sieci kontaktów na siłę.
Chodzi o zwykłe spotkania.
Nigdy nie wiemy, czego nauczymy się od osoby, którą spotkamy po drodze. Czasami jedna rozmowa potrafi zmienić sposób, w jaki patrzymy na własne możliwości albo przyszłość zawodową.
Bezpieczna przestrzeń do popełniania błędów
Wolontariat może być również miejscem, w którym można popełniać błędy.
Brzmi dziwnie? A jednak.
Błędy są naturalną częścią nauki. Na początku kariery dobrze jest mieć przestrzeń, w której można coś zrobić nieidealnie, dostać informację zwrotną i spróbować ponownie.
Dobry wolontariat nie powinien oznaczać: "Masz zadanie. Radź sobie". Powinien raczej oznaczać: "Masz zadanie. Spróbuj. Jeśli czegoś nie wiesz - zapytaj. Jeśli popełnisz błąd - wyciągnijmy z niego wnioski".
Właśnie w takim środowisku można naprawdę się rozwijać - nie tylko wykonując kolejne zadania, ale też ucząc się samodzielności, odpowiedzialności i reagowania na sytuacje, których wcześniej nie przewidywaliśmy.
Nie tylko dla CV
Jeżeli jedynym powodem, dla którego ktoś angażuje się w wolontariat, jest wpis do CV, może szybko się rozczarować.
Bo wartość wolontariatu nie kończy się na jednej linijce w dokumencie.
Może nią być:
- konkretne doświadczenie,
- nowa umiejętność,
- lepsze poznanie własnych mocnych stron,
- większa pewność siebie,
- sprawdzenie konkretnej branży,
- nowe relacje,
- poczucie sprawczości,
- świadomość, że własny czas i umiejętności mogą być potrzebne komuś innemu.
I właśnie dlatego warto patrzeć na wolontariat szerzej niż tylko przez pryzmat CV.
A co, jeśli nie mam dużo czasu?
To jedna z częstych obaw.
Studia, praca, nauka, życie prywatne… Nie każdy może poświęcać kilkanaście godzin tygodniowo na dodatkową aktywność.
I nie musi.
Wolontariat może przybierać różne formy, dlatego ważne jest dopasowanie zaangażowania do własnych możliwości. Lepiej realnie zadeklarować kilka godzin i wywiązać się z ustaleń, niż obiecać znacznie więcej i po krótkim czasie zrezygnować.
Zaangażowanie nie musi oznaczać poświęcania całego wolnego czasu.
Wolontariat nie powinien być kolejnym źródłem presji. Ma być przestrzenią zaangażowania, rozwoju i działania - na miarę własnych możliwości.
Co więc można zyskać?
Nie ma jednej odpowiedzi.
Dla jednej osoby będzie to pierwsze doświadczenie pracy w zespole. Dla drugiej - odkrycie talentu do organizowania wydarzeń. Dla trzeciej - większa pewność siebie. Dla kolejnej - pierwszy kontakt z branżą, w której później chce pracować.
A dla kogoś jeszcze innego - po prostu świadomość, że jego czas, wiedza i umiejętności mogą realnie przydać się drugiemu człowiekowi.
I może właśnie dlatego warto spojrzeć na wolontariat trochę inaczej.
Nie jak na "pracę za darmo".
Nie jak na obowiązek.
Nie jak na pusty punkt w CV.
Tylko jak na miejsce, w którym można zacząć sprawdzać siebie w prawdziwym świecie.
Bo kariera nie zaczyna się dopiero w momencie podpisania pierwszej umowy o pracę. Czasami zaczyna się dużo wcześniej - od pierwszego zadania, pierwszego projektu, pierwszej odpowiedzialności i pierwszego: "Spróbuję".
A później?
Może właśnie od tego "spróbuję" zacznie się coś naprawdę ważnego.
