Pro Civium
Lokalni Niezwyciężeni Forum Środowiska Wolontariackiego
strona08
Dostępność
← Wróć do początku artykułu na stronie 2
Forum Młodych Liderów Obywatelskich | Dokończenie ze strony 2

MŁODZI MŁODYM. A wszystko zaczyna się w Poznaniu!

4-5 grudnia 2026 r. | godz. 11.30-16.00 | Centrum Profilaktyki Świt w Poznaniu

Przed nami dwa dni rozmów, warsztatów i działania. Poznasz młodych ludzi z innych środowisk, weźmiesz udział w Speed Networkingu i Social Impact Challenge, a także pomożesz przygotować Manifest i Rekomendacje Młodych. Dla zwycięskiej drużyny wyzwania przewidzieliśmy nagrodę 2000 zł.

Przyjdź samodzielnie albo zgłoś 3-5-osobową reprezentację swojej uczelni, szkoły, organizacji lub firmy. Udział jest bezpłatny. Zapewniamy napoje i poczęstunek. Uczestnicy otrzymają certyfikaty oraz zaproszenie do dalszego współtworzenia Forum i do Wielkopolskiej Szkoły Kompetencji Obywatelskich.

Zgłoszenia: sekretariat@stopstygmatyzacji.pl

Zanim się spotkamy, powiedz nam, co jest ważne dla młodych dorosłych. Weź udział w Ogólnopolskiej Diagnozie:

Wypełnij Ogólnopolską Diagnozę

Uczestniczka konferencji w Krakowie zabiera głos z sali

Konferencja | Kraków

Dialog, wiedza i współpraca budują stabilne organizacje

Trzyosobowa delegacja Pro Civium uczestniczyła w konferencji "Dialog. Partycypacja. Demokracja". Spotkanie połączyło rozmowę o przyszłości społeczeństwa obywatelskiego z praktycznym spojrzeniem na wyzwania organizacji pozarządowych.

Czytaj dalej
Plakat Forum Młodych Liderów Obywatelskich Młodzi Młodym, Poznań, 4-5 grudnia 2026
Forum Młodych Liderów Obywatelskich "Młodzi Młodym" - Centrum Profilaktyki Świt w Poznaniu, 4-5 grudnia 2026 r., godz. 11.30-16.00.
Eliza Wypych podczas prelekcji na Uniwersytecie Gdańskim

Zdrowie psychiczne | Głos praktyków

Głos praktyków w służbie ochrony życia

Ekspertki Pro Civium przedstawiły na Uniwersytecie Gdańskim doświadczenia z bezpośredniej pomocy osobom w kryzysie. Nauka spotkała się tam z codzienną praktyką Centrum Poradnictwa.

Czytaj dalej

Jeszcze na stronie 8

02
Portret autora felietonu Z własnego podwórka
Z własnego podwórka Felieton

Dlaczego NGO-sy udają, że współpracują?

W III sektorze wszystko wygląda pięknie na ściankach i zdjęciach. A co zostaje, gdy kończy się konferencja i wraca codzienność?

Czytaj dalej
Konkurs redakcyjny 250 PLN

Konkurs na najlepiej opisane wydarzenie w Twoim NGO!

Pokaż, czym żyje Twoja organizacja. Najciekawszy tekst lub fotoreportaż opublikujemy w następnym numerze, a autor otrzyma 250 PLN kieszonkowego.

Poznaj zasady
04
Izabela Jarczewska, Prezes Zarządu Stowarzyszenia Pro Civium
Rozmyślania o III sektorze Felieton

Czy rządowy projekt przygniata NGOsy?

Nadzór nad NGO wymaga odpowiedzialności urzędników oraz równych zasad finansowania.

Czytaj dalej
Lokalni Niezwyciężeni Czytnik artykułu | Głos praktyków

Zdrowie psychiczne | Głos praktyków

Głos praktyków w służbie ochrony życia

Specjalistki Pro Civium na ogólnopolskiej konferencji na Uniwersytecie Gdańskim

Eliza Wypych podczas prelekcji na Uniwersytecie Gdańskim
Na zdjęciu: Eliza Wypych, psycholog, Dyrektor Centrum Poradnictwa Pro Civium, podczas II Konferencji Naukowej z okazji Światowego Dnia Zapobiegania Samobójstwom.

W dniach 10-11 września 2026 roku na Uniwersytecie Gdańskim odbyła się II Konferencja Naukowa z okazji Światowego Dnia Zapobiegania Samobójstwom. Wśród osób dzielących się wiedzą i doświadczeniem znalazły się ekspertki Stowarzyszenia Inicjatywa Obywatelska Pro Civium.

Nauka spotyka praktykę

Konferencja zorganizowana na Wydziale Nauk Społecznych połączyła środowisko akademickie, praktyków, instytucje publiczne oraz organizacje pozarządowe zajmujące się ochroną zdrowia psychicznego i prewencją suicydalną.

Dla zespołu Pro Civium udział w ogólnopolskim forum był okazją do przedstawienia perspektywy specjalistek, które każdego dnia udzielają bezpośredniego wsparcia psychologicznego i prawnego osobom znajdującym się w głębokim kryzysie.

Obie prelegentki łączą pracę naukowo-dydaktyczną na uczelniach wyższych z aktywną działalnością społeczną. Dzięki temu ich wnioski wynikały zarówno z wiedzy teoretycznej, jak i z doświadczeń Centrum Poradnictwa Pro Civium.

Dwie ważne perspektywy

Drugiego dnia obrad uczestnicy wysłuchali dwóch referatów przygotowanych przez dyrektorki Pro Civium.

Eliza Wypych

Dyrektor Centrum Poradnictwa Pro Civium wygłosiła prelekcję "Po dwóch stronach krat. Zamknięty obieg stresu i traumy w relacji osadzony - strażnik". Zwróciła uwagę na obciążenie psychiczne, izolację i wzajemne zależności występujące w środowisku penitencjarnym oraz na potrzebę systemowego wsparcia obu stron tej relacji.

Katarzyna Matusiak

Dyrektor Centrum Realizacji Zadań Publicznych i Programów Społecznych oraz Pełnomocniczka Zarządu ds. Ochrony Praw Kobiet przedstawiła referat "Kryzys nie powstaje w próżni. Kobiety, wykluczenie i rola NGO w prewencji suicydalnej". Omówiła społeczne źródła wykluczenia i rolę organizacji pozarządowych w budowaniu osobistej siatki bezpieczeństwa.

Relacje i obecność mediów

Wydawnictwo Pro Civium reprezentował Jakub Skórko, Redaktor Naczelny dwumiesięcznika "Lokalni Niezwyciężeni - Forum Środowiska Wolontariackiego". Jego obecność pozwoliła udokumentować wydarzenie i przenieść głos praktyków do przestrzeni medialnej.

Konferencja była również okazją do spotkań z przedstawicielami organizacji pomagających w najtrudniejszych momentach życia. Ważnym punktem wyjazdu było nawiązanie kontaktu z Katarzyną Gęstwicką z Fundacji "Nagle Sami", która wspiera psychologicznie osoby dorosłe doświadczające straty i żałoby.

Wiedza, kontakty i motywacja

Powrót z Gdańska oznaczał dla Pro Civium nie tylko podsumowanie udanych wystąpień. Przyniósł nową wiedzę, cenne kontakty i kolejne pomysły na rozwijanie programów wsparcia. Współpraca nauki, instytucji publicznych i organizacji społecznych pozostaje jedną z najskuteczniejszych dróg ochrony życia, godności i nadziei drugiego człowieka.

Lokalni Niezwyciężeni Czytnik artykułu | Konferencja

Konferencja | Kraków

Dialog, wiedza i współpraca budują stabilne organizacje

Trzyosobowa delegacja Stowarzyszenia Inicjatywa Obywatelska Pro Civium uczestniczyła w krakowskiej konferencji "Dialog. Partycypacja. Demokracja", zorganizowanej przez Fundację Instytut Polityk Publicznych.

Panel dyskusyjny podczas konferencji Dialog. Partycypacja. Demokracja w Krakowie
Konferencja "Dialog. Partycypacja. Demokracja" w Krakowie

Stowarzyszenie reprezentowali przedstawiciel Zarządu, Dyrektor Administracyjny oraz przedstawiciel Centrum Realizacji Zadań Publicznych i Programów Społecznych.

Było to niezwykle wartościowe spotkanie, łączące rozmowę o przyszłości społeczeństwa obywatelskiego z praktycznym spojrzeniem na wyzwania organizacji pozarządowych. Dyskusje dotyczyły między innymi dialogu społecznego, barier w rozwoju trzeciego sektora oraz wpływu nowych technologii na demokrację i procesy decyzyjne.

Ważną częścią wydarzenia była wymiana doświadczeń między przedstawicielami NGO, administracji publicznej i środowiska naukowego. Dla Pro Civium udział w konferencji był okazją do poszerzenia wiedzy, nawiązania kontaktów oraz spojrzenia na własną działalność z perspektywy doświadczeń innych organizacji.

Dziękujemy Fundacji Instytut Polityk Publicznych za zaproszenie, inspirujący program i przestrzeń do otwartej rozmowy. Wracamy z nowymi pomysłami i przekonaniem, że silny trzeci sektor buduje się także poprzez współpracę i wzajemne wsparcie.

Lokalni Niezwyciężeni Czytnik artykułu | Felieton
Portret autora felietonu Z własnego podwórka
Z własnego podwórka Felieton

Dlaczego NGO-sy udają, że współpracują?

"Wszystko to tak ładnie tutaj wygląda, że aż się chce, by nigdy się nie kończyło. No ale skończy się i jutro będzie znowu jak zawsze..."

Te słowa wypowiedziała jedna z uczestniczek tegorocznej Konferencji NIW-CRSO. Znamienne, bo oddają sedno sprawy.

W III sektorze nie lubi się o tym mówić. Nie wypada, faux pas, niepolitycznie. Bo przecież na wszystkich ściankach i zdjęciach wszyscy wyglądają pięknie jak wielka rodzina. Radosna NGO.

Rzeczywistość jest o wiele smutniejsza. I trudno nie zgodzić się ze słowami poznańskiej działaczki.

W Polsce działa wiele federacji, sieci i mnóstwo grup społecznościowych na FB, które gromadzą niezliczoną liczbę organizacji pozarządowych.

I na tym można byłoby skończyć. Istnieją.

Bo jeżeli mówić o wspólnocie tych podmiotów, to już zaczyna trącić filmowym hitem z gatunku science fiction. Dlaczego? Bo żadna współpraca, a przede wszystkim chęć jej nawiązania, nie istnieje w tym środowisku. Tu raczej wilcy straszni, czyhający na dotacje i granty innych, zaglądający w tabele wyników konkursowych, komu się... nie udało...

Co mogę powiedzieć o III sektorze? Zawiść, zazdrość, wysokie mury i baszty wokół NGO-sów oraz donosy.

Kogoś obraziłem? Zapewne. Ale sądzę, że czas zacząć mówić prawdę. NGO-sy nie chcą ze sobą współpracować, nie chcą dzielić się swoim doświadczeniem, a już "nie daj Boże" sukcesami. Nie wspierają się, nie proponują pomocy, milczą, gdy inna organizacja dostała upragnioną dotację i zaprasza do bezpłatnej (co za impertynenci!) współpracy. Zresztą po co się udzielać? A może im zabiorą dotację, a dadzą nam...

Całkiem już "nie daj Boże" zaczyna się, gdy jedna organizacja wymyśli coś fajnego i zachce jej się, w swojej naiwności, zaprosić do działania inną. Czyli tak... do darmowego wspierania czyjegoś sukcesu.

A jeśli ktoś się tu teraz strasznie oburza, to polecam spojrzeć w lustro III sektora, czyli na społeczności FB związane w swoich nazwach z konkursami NIW-CRSO. Ktoś się czymś pochwali w poście, ktoś o coś poprosi w imieniu organizacji i się zaczyna... Amba Fatima... było i nima... Wszyscy znikają. Liczba polubień i komentarzy pod wpisem - zero, czyli takie literalne wielkie 0, tylko ciemne, głuche i bez dna.

Dyrektor przywołanego NIW-CRSO i jego ludzie robią dobrą robotę integracyjną. Podmiot powołany przez pisowskich aparatczyków w celu już chyba wszystkim znanym stał się dzięki ekipie nowego dyrektora prężnym, aktywnym ośrodkiem integracji III sektora. Chwała za tę robotę, kawał roboty!

Ale tak już całkiem na marginesie, bo jakoś tak wpadła mi nagle do głowy bolesna i natrętna myśl, więc na koniec muszę - jak mawia pewna sympatyczna pani dyrektor w Pro Civium - bo się uduszę... A może jednym z wymogów przy wnioskowaniu o dotacje powinno być opisanie integracji w działaniu z innymi NGO-sami? Ups, powiedziałem...

Lokalni Niezwyciężeni Czytnik artykułu | Konkurs
Osoby dokumentujące wydarzenie społeczne aparatem i notatnikiem
Konkurs redakcyjny 250 PLN

Konkurs na najlepiej opisane wydarzenie w Twoim NGO!

Pokaż prawdziwe działania swojej organizacji - ludzi, emocje i zmianę, która dzieje się dzięki Waszej pracy.

Dyrektor Wydawnictwa Pro Civium ogłasza konkurs na najciekawszy tekst wraz z przynajmniej dwoma zdjęciami lub fotoreportaż przeznaczony do publikacji w następnym numerze "Lokalnych Niezwyciężonych".

Co można przesłać?

  • artykuł opisujący wydarzenie lub działanie organizacji, uzupełniony co najmniej dwoma zdjęciami,
  • fotoreportaż, w którym fotografie i krótkie opisy wspólnie opowiadają historię wydarzenia.

O czym napisać?

Materiał powinien przedstawiać bieżące działania Twojej organizacji. Nie ma znaczenia, w jakim obszarze działa NGO, kogo wspiera ani jak duże jest wydarzenie. Liczą się autentyczność, ciekawa opowieść i pokazanie ludzi lub spraw, dla których działacie.

Lokalni Niezwyciężeni Czytnik artykułu | Rozmyślania o III sektorze
Izabela Jarczewska, Prezes Zarządu Stowarzyszenia Pro Civium
Rozmyślania o III sektorze Felieton

Czy rządowy projekt przygniata NGOsy?

Nadzór nad NGO wymaga odpowiedzialności urzędników oraz równych zasad finansowania.

Organizacje pozarządowe powinny podlegać skutecznej kontroli. Status organizacji pożytku publicznego powinien zobowiązywać do szczególnej przejrzystości, odpowiedzialności finansowej i przestrzegania prawa. Uważamy jednak, że reforma będzie niepełna, jeżeli zwiększy wymagania wobec organizacji, a nie wprowadzi równie czytelnych gwarancji bezstronności instytucji, które je oceniają i finansują. Powinna też zmierzyć się z problemem dostępu stowarzyszeń zwykłych do konkursów, bo to temat od lat traktowany po macoszemu.

Rządowe założenia nowelizacji, wpisane do wykazu prac pod numerem UD485, wywołały zrozumiałą debatę. Mówimy wciąż o kierunku projektowanych zmian, nie o uchwalonych przepisach.

Nie podzielamy jednak poglądu, że dodatkowe obowiązki OPP lub skuteczniejsze narzędzia nadzoru należy z góry traktować jako zagrożenie. Ich sens zależy od tego, co chronią, jak są stosowane i kto odpowiada za ich nadużycie.

Narodowy Instytut Wolności musi mieć możliwość wykrywania nieprawidłowości, prowadzenia kontroli w granicach swoich kompetencji oraz kierowania spraw do właściwych organów.

Jeżeli organizacja świadomie sprzeniewierza pieniądze albo wykorzystuje zaufanie darczyńców, powinna obawiać się konsekwencji. Społeczny cel zapisany w statucie nie może być osłoną przed odpowiedzialnością. Bronienie takiej osłony szkodziłoby przede wszystkim uczciwym organizacjom.

Nieprawidłowości po stronie instytucji grantowej także mają udokumentowaną historię. W czerwcu 2024 (poprzednia dyrekcja Instytutu) roku NIK negatywnie oceniła działalność NIW. Wskazała nierzetelność procesu oceniania wniosków, wyboru projektów oraz ich weryfikacji i rozliczania, a także ryzyko korupcji. To ustalenia dotyczące funkcjonowania instytucji państwowej, a nie wyłącznie błędów beneficjentów. Dowodzą, że kontrola musi obejmować również tych, którzy rozdzielają pieniądze.

Potrzebujemy zatem odpowiedzi na konkretne pytanie: jakie zabezpieczenia otrzyma organizacja, kiedy urzędnik lub ekspert będzie stronniczy, uwikłany w konflikt interesów albo przekonany, że zarządzanie publicznym programem daje mu władzę nad całym środowiskiem społecznym? Zmiana osób na stanowiskach nie zastępuje odpowiedzi. Procedury powinny wytrzymać także kadencję ludzi, którym nie ufamy. Prawo do sądu to mrzonka zważywszy na ciągnące się latami procesy i wydatki z nimi związane. Instytucja to udźwignie, a czy NGOs?

Postulujemy obowiązek ujawniania i weryfikowania powiązań osób oceniających wnioski oraz podejmujących decyzje. Powiązania rodzinne, zawodowe, finansowe i organizacyjne powinny prowadzić do wyłączenia ze sprawy, jeżeli podważają bezstronność. Sam podpis pod deklaracją nie wystarczy, gdy nie ma mechanizmu sprawdzenia jej prawdziwości ani konsekwencji zatajenia konfliktu. Tak należy ograniczać nepotyzm i preferowanie zaprzyjaźnionych środowisk.

Organizacja powinna otrzymywać zrozumiałe uzasadnienie oceny, możliwość wskazania błędów oraz skuteczną ścieżkę ponownego rozpatrzenia sprawy przez osoby nieuczestniczące w pierwszej decyzji. Należy ujawniać kryteria, punktację i przyczyny odstępstw od rekomendacji ekspertów, z zachowaniem ochrony danych. Publiczne pieniądze nie mogą być rozdzielane według logiki: urząd wie lepiej, a organizacja ma przyjąć wynik z wdzięcznością.

Potrzebne są także mierzalne standardy pracy instytucji: terminy odpowiedzi, jednolite interpretacje, zakaz wyciągania konsekwencji wyłącznie z późniejszej zmiany wykładni oraz możliwość niezależnego zbadania skargi na sposób prowadzenia kontroli. Urzędnicze nadużycie powinno prowadzić do rzeczywistej odpowiedzialności, odpowiedniej do ustalonych faktów. Złożenie skargi albo publiczna krytyka NIW nie mogą wpływać na ocenę kolejnego projektu.

Dotyczy to również sankcji. Rozwiązania pozwalające kierować sprawy do sądu mają uzasadnienie, ale powinny odróżniać świadome nadużycie, uporczywe naruszanie prawa i uchybienie możliwe do naprawienia. Zasady muszą zapewniać prawo do przedstawienia dowodów i obrony. Ochrona organizacji przed arbitralnością oraz skuteczne ściganie nieuczciwości są zadaniami tego samego systemu.

Podobnie patrzymy na proponowany minimalny fundusz statutowy OPP. Popieramy sam kierunek i postulujemy, aby wymagane minimum miało realne pokrycie w środkach finansowych. Meble, sprzęt lub deklarowana wartość wyposażenia nie zapewnią pieniędzy na wymagalne zobowiązania. OPP powinna mieć podstawowe zabezpieczenie ciągłości działania, a nie tylko majątek dobrze wyglądający w zestawieniu.

Trzeba przy tym precyzyjnie zaprojektować ten obowiązek. Fundusz wykazywany w księgach nie jest tym samym co dostępna gotówka. Jeżeli celem ma być bezpieczeństwo, przepisy powinny określać wymagane pokrycie finansowe i zasady jego weryfikacji. Nie należy zaliczać do swobodnej rezerwy dotacji przeznaczonej na konkretny projekt ani pieniędzy powierzonych na inny ściśle określony cel. Kwota powinna być proporcjonalna, a organizacje powinny dostać czas na jej zgromadzenie i uzupełnienie.

Nie proponujemy kupowania wiarygodności wysokością salda. Pieniądze na rachunku nie dowodzą uczciwości. Uważamy natomiast, że szczególny status powinien oznaczać również minimalną zdolność do ponoszenia odpowiedzialności za własne działania. OPP ma być dla obywatela wiarygodnym zobowiązaniem do transparentności, rzetelności i bezwzględnego przestrzegania prawa. Sama społeczna deklaracja nie wystarcza.

Z tego powodu nie traktujemy negatywnie samej idei czytelniejszych sprawozdań, uporządkowanego przeznaczania nadwyżki czy rzeczywiście niezależnego nadzoru wewnętrznego. Takie kierunki pojawiają się w rządowych założeniach. Rozsądny obowiązek powinien dawać darczyńcy i organom organizacji możliwość ustalenia, kto podjął decyzję, na co poszły pieniądze i czy osiągnięto społeczny cel. Należy usuwać zbędne powielanie dokumentów, ale nie samą odpowiedzialność.

Sprawa Fundacji Osuchowa, związanej z Grzegorzem Braunem, pokazuje znaczenie tej debaty. Według komunikatu NIW niezłożenie w terminie sprawozdania za 2024 rok pozbawiło ją prawa do otrzymywania 1,5% podatku w 2026 roku. Osobno, we wrześniu 2026 roku, do prokuratury trafiło zawiadomienie dotyczące podejrzenia finansowania działalności partyjnej. Fundacja zaprzeczyła tym zarzutom. Zawiadomienie nie jest wyrokiem, a brak prawa do otrzymywania 1,5% w danym roku nie oznacza sam przez się utraty statusu OPP.

Ta sprawa uzasadnia pytanie o skuteczność weryfikacji rzeczywistej działalności OPP. Formalnie poprawne dokumenty nie powinny zamykać kontroli nad sposobem wykorzystania przywilejów. Zarazem poglądy założyciela, także takie, z którymi zdecydowanie się nie zgadzamy, nie mogą zastępować ustaleń dotyczących konkretnych działań i pieniędzy. Takiej samej miary wymagamy wobec organizacji bliskich każdemu obozowi politycznemu.

W tej dyskusji pozostaje jednak sprawa podstawowa: równa możliwość ubiegania się o wsparcie. Dlaczego legalnie działające stowarzyszenie zwykłe miałoby odpadać z konkursu tylko dlatego, że nie ma numeru KRS? Zanim grantodawca odpowie, że takie są zasady, powinien pokazać ich podstawę oraz wyjaśnić, jaki rzeczywisty cel spełnia to ograniczenie.

Prawo o stowarzyszeniach przyznaje stowarzyszeniu zwykłemu zdolność do nabywania praw, zaciągania zobowiązań oraz występowania przed sądem. Art. 42 ust. 3 wyraźnie dopuszcza otrzymywanie dotacji na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Art. 3 ust. 2 ustawy o działalności pożytku publicznego obejmuje definicją NGO także jednostki bez osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Brak osobowości prawnej nie oznacza więc braku podmiotowości ani ogólnego zakazu finansowania.

Nie można też utożsamiać braku KRS z brakiem rejestracji. Stowarzyszenie zwykłe powstaje przez wpis do właściwej ewidencji. Ma regulamin, reprezentację i prawnie określoną odpowiedzialność. Jego członkowie mogą odpowiadać za zobowiązania całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku stowarzyszenia okaże się bezskuteczna. To nie jest działalność poza systemem prawa.

Trzeba jednak zachować precyzję: nie istnieje powszechne wykluczenie stowarzyszeń zwykłych ze wszystkich konkursów ministerialnych i programów spółek z udziałem państwa. Przykładowo dopuszczono je w ministerialnym konkursie "Po pierwsze Rodzina!" w 2023 roku, a program "Kulturalny ORLEN" wymienia je wśród uprawnionych również w edycji 2026. Te przykłady pokazują, że finansowanie takich organizacji jest możliwe.

Są zarazem programy stawiające barierę osobowości prawnej. Ogłoszenie programu własnego Narodowego Instytutu Muzeów "Izby Pamięci 2027", opublikowane 2 października 2026 roku, dopuszcza w kategorii NGO organizacje posiadające osobowość prawną. Stowarzyszenie zwykłe tego warunku nie spełnia. To konkretny przykład ograniczenia kręgu wnioskodawców; samo wskazanie tego faktu nie rozstrzyga jeszcze o legalności warunku.

Rząd powinien więc przeprowadzić przegląd podstaw prawnych i regulaminów finansowania organizacji. Jeżeli wykluczenie wynika z przepisu szczególnego, należy zbadać, czy nadal jest potrzebne. Jeżeli wynika wyłącznie z regulaminu lub konstrukcji formularza, organizator powinien wykazać, dlaczego zdolność prawna, zaświadczenie z ewidencji i dokumenty reprezentacji nie wystarczają. Numer KRS nie może zastępować oceny doświadczenia, jakości projektu i zdolności do jego rozliczenia.

Nie postulujemy automatycznego prawa do dotacji ani dopuszczania każdej organizacji do każdego zadania. Grantodawca może potrzebować określonych kompetencji, odpowiedniego zabezpieczenia finansowego czy doświadczenia. Wymagania powinny jednak odpowiadać ryzyku przedsięwzięcia. Jeżeli problemem jest reprezentacja, trzeba ją sprawdzić. Jeżeli problemem jest skala projektu, trzeba ocenić zasoby. Samo odwołanie do braku KRS nie wyjaśnia, dlaczego organizacja nie potrafi wykonać zadania.

Osobnego rozwiązania wymagają spółki z udziałem Skarbu Państwa i ich fundacje. Nie każdy ich grant jest dotacją budżetową i nie każdy program podlega procedurze otwartego konkursu ofert. Nie można zatem automatycznie przenosić na nie wszystkich obowiązków ministerstwa. Właśnie dlatego postulujemy jasne standardy dostępu do programów społecznych, wprowadzane odpowiednimi instrumentami prawnymi i właścicielskimi. Powinny obejmować uzasadnianie ograniczeń, jawność reguł i akceptowanie dokumentów z właściwych ewidencji.

Prawo do wyboru uproszczonej formy zrzeszenia traci część sensu, jeśli organizacja musi się przekształcić wyłącznie po to, aby przejść przez pole formularza. Państwo powinno wymagać odpowiedzialności za publiczne środki, ale także usuwać bariery, które nie mają związku z ich bezpieczeństwem. Wyższe standardy szczególnego statusu OPP dają się pogodzić z szerokim dostępem legalnie działających NGO do finansowania. Są to dwa różne zagadnienia.

Popieramy reformę, która pozwala skutecznie reagować na nieuczciwość organizacji.

Oczekujemy też reformy, która utrudni nepotyzm, urzędniczą samowolę i uznaniowe zamykanie konkursów. W pracach nad ustawą trzeba zapisać gwarancje dla kontrolowanych, obowiązki dla kontrolujących oraz zasadę, że każde wykluczenie legalnej formy NGO z finansowania wymaga konkretnego uzasadnienia. Rzetelność powinna być warunkiem działania całego systemu.